Cyclisch overzicht: wat is het en hoe werkt het?

Waarom is C-PASS belangrijk?

Zonder gestandaardiseerde scoring blijft de beoordeling van premenstruele klachten grotendeels subjectief: je arts of jijzelf moet inschatten of er "echt" een cyclisch patroon is en of het ernstig genoeg is voor PMDD. De C-PASS vervangt die inschatting door een vaste, reproduceerbare methode. Daardoor neemt bias in de diagnostiek af en wordt het makkelijker om PMDD betrouwbaar te herkennen.

Het systeem is internationaal erkend door onderzoekers en clinici en sluit aan bij de DSM-5-criteria. Het helpt ook om onderscheid te maken tussen PMDD (cyclische stemmingsstoornis), PME (premenstruele verergering van een bestaande aandoening) en niet-cyclische klachten — wat weer belangrijk is voor de juiste behandeling. Meer over dat onderscheid lees je op PME uitleg en PMS vs PMDD.

Hoe werkt het cyclisch overzicht?

Het cyclisch overzicht volgt de vaste logica van de C-PASS methode. In het kort gebeurt het volgende — zonder dat je zelf iets hoeft uit te rekenen als je de DRSP in de app invult.

1. Je vult dagelijks het DRSP-formulier in — Alle 21 symptomen plus de 3 interferentie-items, op een schaal van 1 tot 6.
2. Na minimaal 2 volledige cycli is er genoeg data — Het systeem heeft twee cycli nodig om te zien of het patroon zich herhaalt.
3. C-PASS analyseert per symptoom of er een cyclisch patroon is — Per symptoom wordt gekeken of de scores in de luteale fase duidelijk hoger zijn dan in de rest van de cyclus.
4. Het systeem kijkt of symptomen significant hoger zijn in de luteale fase dan in de folliculaire fase — Dat is het kerncriterium: klachten die alleen of vooral vóór de menstruatie optreden en daarna verdwijnen.
5. Het telt hoeveel symptomen dit patroon vertonen — Er moeten voldoende symptomen een cyclisch patroon laten zien om aan de PMDD-criteria te voldoen.
6. Het beoordeelt of er voldoende interferentie is — De impact op werk, relaties en dagelijks leven moet meetbaar zijn.
7. Resultaat: wel of niet passend bij PMDD-criteria — Je krijgt een gestandaardiseerd oordeel dat je kunt meenemen naar je zorgverlener.

C-PASS criteria uitgelegd

De C-PASS vertaalt de DSM-5-criteria voor PMDD naar een scorebare methode. In het kort:

• Er moet minimaal 1 emotioneel kernsymptoom (stemmingswisselingen, prikkelbaarheid, depressieve stemming of angst) een cyclisch patroon vertonen.
• In totaal moeten minimaal 5 symptomen een cyclisch patroon vertonen.
• Er moet interferentie zijn — duidelijke impact op functioneren (werk, relaties of dagelijkse activiteiten).
• Dit patroon moet in minimaal 2 van de beoordeelde cycli aanwezig zijn; één "zware" cyclus is niet genoeg.

De volledige wetenschappelijke onderbouwing en de exacte scoring staan in het oorspronkelijke artikel: Eisenlohr-Moul TA, et al. Toward the Reliable Diagnosis of DSM-5 Premenstrual Dysphoric Disorder: The Carolina Premenstrual Assessment Scoring System (C-PASS). American Journal of Psychiatry. 2017;174(1):51-59.

Het cyclisch overzicht in de PMDD Tracker app

In de PMDD Tracker app wordt het cyclisch overzicht automatisch berekend zodra je twee volledige cycli hebt bijgehouden met het DRSP-formulier. Geen handmatige berekening of formules: je vult dagelijks je symptomen in en de app doet de rest.

Het resultaat wordt visueel weergegeven in de app, zodat je in één oogopslag ziet of je patroon past bij de PMDD-criteria. Het cyclisch overzicht is ook onderdeel van het PDF-rapport dat je kunt genereren en delen met je huisarts, gynaecoloog of psychiater via e-mail of WhatsApp — handig voor je eerste consult of vervolgafspraak.

Uniek: Geen enkele andere Nederlandstalige app biedt het cyclisch overzicht. PMDD Tracker combineert het wetenschappelijke DRSP-formulier met dit gestandaardiseerde scoresysteem, volledig in het Nederlands en gratis. Zie ook PMDD-diagnose en DRSP voor het volledige diagnoseproces.

Wat kun je met het cyclisch overzicht?

Het cyclisch overzicht is een ondersteuning, geen diagnose. Alleen een zorgverlener kan PMDD officieel vaststellen. Wat je wél kunt doen: het resultaat (of je PDF-rapport) meenemen naar je arts als startpunt voor het gesprek. Daarmee help je je arts om sneller te zien of er een cyclisch patroon is en of verdere stappen (diagnose, behandeling) zinvol zijn.

Als je al in behandeling bent, kan het cyclisch overzicht ook gebruikt worden om behandeleffect over tijd te monitoren: door te blijven bijhouden zie je of je symptomen in de luteale fase afnemen na een interventie (bijv. medicatie of therapie). De app bewaart je historie, zodat je patronen over meerdere cycli kunt vergelijken.