De 4 fasen van je menstruatiecyclus

1. Menstruatiefase (dag 1–5)

Wat er gebeurt: Het baarmoederslijmvlies wordt afgestoten; je menstruatie begint. Dit is dag 1 van je cyclus. De bloeding duurt gemiddeld drie tot zeven dagen.

Hormonen: Zowel oestrogeen als progesteron zijn nu laag. Je lichaam maakt zich klaar voor een nieuwe cyclus.

Hoe je je kunt voelen: Veel vrouwen voelen zich wat vermoeider, rustiger of meer introspectief. Fysiek kan er kramp of ongemak zijn. Emotioneel kan er opluchting zijn als je PMDD hebt: de luteale klachten zijn dan vaak weg.

Tip: Rust nemen waar mogelijk en kiezen voor zachte beweging (wandelen, rekken) in plaats van zware training.

2. Folliculaire fase (dag 1–13)

Wat er gebeurt: De folliculaire fase start op dag 1 (samen met de menstruatie) en loopt tot de eisprong. In de eierstokken rijpen follikels; één wordt uiteindelijk de dominante follikel die de eicel vrijgeeft.

Hormonen: Oestrogeen stijgt geleidelijk. Dit hormoon zorgt onder meer voor opbouw van het baarmoederslijmvlies en ondersteunt energie en stemming.

Hoe je je kunt voelen: Vaak toenemende energie, een positievere stemming en meer zin in sociale activiteiten of creatieve dingen. Voor veel vrouwen (en zeker bij PMDD) is dit de relatief klachtenvrije periode van de cyclus.

Tip: Een goed moment voor nieuwe projecten, lastige gesprekken of afspraken die concentratie en energie vragen. Meer over het contrast met de zware fase: luteale fase.

3. Ovulatie / eisprong (rond dag 14)

Wat er gebeurt: Een rijpe eicel wordt uit de eierstok vrijgelaten en kan bevrucht worden. De eisprong vindt bij een gemiddelde cyclus ongeveer halverwege plaats (rond dag 14); bij kortere of langere cycli verschuift dat.

Hormonen: Oestrogeen bereikt een piek. Een LH-piek (luteïniserend hormoon) triggert de eisprong. Daarna daalt oestrogeen tijdelijk en neemt progesteron het over.

Hoe je je kunt voelen: Vaak het moment waarop vrouwen zich het energieks, zelfverzekerd en sociaal voelen. Libido kan toenemen. Voor velen is dit het "beste" deel van de cyclus.

Tip: Maak gebruik van deze fase voor activiteiten die je leuk vindt of die veel van je vragen — daarna begint de luteale fase, waarin bij PMDD de klachten kunnen oplopen.

4. Luteale fase (dag 15–28)

Wat er gebeurt: Na de eisprong vormt zich het corpus luteum (geel lichaam) in de eierstok. Dat produceert progesteron. Als er geen bevruchting is, stopt het corpus luteum na verloop van tijd en daalt progesteron; dan volgt de menstruatie.

Hormonen: Progesteron stijgt en blijft hoog tot vlak vóór de menstruatie, waarna het daalt. Oestrogeen heeft een tweede, minder hoge piek in deze fase.

Hoe je je kunt voelen: Zonder PMDD kunnen vrouwen zich wat rustiger of zwaarder voelen. Bij PMDD treden in deze fase de heftigste symptomen op: stemmingswisselingen, prikkelbaarheid, angst, somberheid, vermoeidheid en lichamelijke klachten. Die verdwijnen meestal weer binnen één tot vier dagen na het begin van de menstruatie.

PMDD-verbinding: De luteale fase is de fase waarin PMDD-symptomen optreden. Wie PMDD heeft, merkt het contrast tussen deze fase en de folliculaire fase vaak scherp. Een uitgebreide uitleg van de luteale fase en PMDD vind je op Luteale fase.

Hoe hormonen je stemming beïnvloeden

Oestrogeen hangt samen met serotonine in de hersenen: het ondersteunt vaak een stabielere, positievere stemming en meer energie. Als oestrogeen daalt (na de eisprong of in de late luteale fase), kan dat bij sommige vrouwen tot somberheid of angst bijdragen.

Progesteron wordt in het lichaam omgezet in onder andere allopregnanolone (ALLO), een stof die de GABA-receptor beïnvloedt en daarmee kalmerend kan werken — maar bij een deel van de vrouwen juist het tegenovergestelde effect heeft (onrust, prikkelbaarheid). Bij PMDD is er vaak een verhoogde gevoeligheid van het brein voor deze hormoonschommelingen: dezelfde fluctuaties die bij de één weinig doen, veroorzaken bij PMDD hevige stemmings- en angstklachten.

Meer over de relatie tussen hormonen en stemming bij PMDD lees je op Hormonen en stemming.

Waarom je cyclus bijhouden waardevol is

Door je cyclus (en eventueel je symptomen) bij te houden herken je patronen: in welke fase voel je je goed, wanneer zak je in? Daarmee kun je veeleisende activiteiten — werk, gesprekken, sport — plannen op momenten die voor jou gunstiger zijn, en in de luteale fase meer ruimte voor rust en zelfzorg inbouwen.

Bij (vermoeden van) PMDD is objectief vastleggen van symptomen essentieel voor diagnose en behandeling. De PMDD Tracker app herkent automatisch je cyclusfasen op basis van je ingevoerde menstruatie- en symptoomdata, toont grafieken en cyclusvergelijking, en helpt je om een betrouwbaar beeld te krijgen van je patroon. Zie ook symptomen bijhouden en PMDD-diagnose en DRSP.